Türk Ceza Kanunu Işığında Suça Yardım Etme: Hukuki Boyutlar ve Uygulama

Giriş:

Ceza hukukunda suçların işlenmesinde yardımcı olan kişilere yönelik cezai sorumluluk da öngörülür. Suça yardım etme, bir kişinin, başkalarının suç işleme eylemine aktif ya da pasif bir şekilde katkıda bulunmasıdır. Türk Ceza Kanunu (TCK) çerçevesinde suça yardım etme, suçun işlenmesinde yer alan yardımcıların cezai sorumluluğunu belirler. Yardım, doğrudan suçu işleyen kişinin fiiline destek verme, suçun işlenmesi için gerekli koşulları hazırlama veya suçun gerçekleşmesi sürecinde katkı sağlama şeklinde olabilir.

Bu makalede, suça yardım etme kavramı, TCK’daki hukuki düzenlemeleri, yardıma ilişkin türleri ve cezai sonuçları ile birlikte tartışılacak ve konu üzerine literatür taraması yapılacaktır.

Suça Yardım Etme Kavramının Tanımı:

Suça yardım etme, bir suçun işlenmesine yönelik olarak, başkalarına yardımcı olmak, teşvik etmek veya suç için gerekli şartları sağlamak anlamına gelir. Suçluya yardım, yalnızca suçun tamamlanmasına ya da suç işleme sürecine doğrudan katkı sağlamakla sınırlı değildir. Suçun işlenmesine katkıda bulunmak, kişinin suç işlemeye yönelik fiilî bir destek sağlaması anlamına gelir. Türk Ceza Kanunu, suça yardım etmenin, suç işleme iradesine ve fiiline katkı sağlamak gibi iki temel unsuru içerdiğini belirtmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nda Suça Yardım Etme: TCK’nın 37. maddesi, suçlunun suç işlemek amacıyla başkalarına yardım etmesini düzenler. Bu maddeye göre, suça yardım etme, doğrudan suç işleyen kişinin cezai sorumluluğuyla aynı derecede cezalandırılabilir. Yardım eden kişinin suçtan fayda sağlamış olması gerekir, yani suçun gerçekleşmesi için sunduğu yardım somut olmalıdır.

Suça Yardım Etme Türleri:

Türk Ceza Kanunu’nda suça yardım etme, aktif ve pasif yardım olmak üzere iki ana türde ele alınabilir. Her iki türün de cezai sonuçları, yardımın niteliğine ve suçun türüne göre değişebilir.

Aktif Yardım: Aktif yardım, suçu işleyen kişinin eylemi gerçekleştirmesine doğrudan katkıda bulunan, suç işleme sürecini kolaylaştıran veya suçun gerçekleşmesine doğrudan etki eden yardımı ifade eder. Bu yardım, suç işlemek amacıyla yapılan fiziksel veya manevi bir katkıyı kapsar. Örnek:
Bir kişinin soygun yapacak olan bir başkasına silah temin etmesi, yol gösterme veya gizli bilgi sağlaması aktif yardıma örnek olabilir.
Pasif Yardım: Pasif yardım, suç işleyen kişinin fiilini engellememe, görmezden gelme veya suçun işlenmesine ses çıkarmadan onay verme anlamına gelir. Pasif yardım, suçu işleyen kişinin fiilini doğrudan desteklemese de suçun işlenmesinin kolaylaşmasına yol açabilir. Örnek:
Bir kişinin, suç işleyen birinin bulunduğu yerden kaçmasına yardım etmesi ya da polise haber vermemesi, pasif yardıma örnek teşkil eder.

Suça Yardım Etmenin Cezai Sonuçları:

Suça yardım etme, suçluya sağlanan yardıma göre cezalandırılabilir. Yardım eden kişinin, suçun tamamlanmasında önemli bir rol oynamış olması, cezai sorumluluğunu doğrudan etkiler. Türk Ceza Kanunu, suça yardım etme durumunda yardım eden kişiye aynı ceza uygulanmasını öngörebilir. Ancak, bazı durumlarda ceza indirimi veya hafifletici sebepler de gündeme gelebilir.

Suçun Yardımcıları İçin Cezaların Belirlenmesi:
Yardımcılar, suçun tamamlanması için başkalarına destek sağlamış olmalarına rağmen, suçun işlenmesindeki bağımsızlıkları nedeniyle bazen daha düşük cezalarla cezalandırılabilirler. Ancak cinayet, soygun gibi ciddi suçlarda, suçu işleyen kişiye yardımcı olanlar için cezalar daha ağır olabilir.

Yargıtay Kararları ve Cezai Sonuçlar:
Yargıtay, suça yardım etme suçlarını değerlendirirken genellikle yardımın niteliği ve suçlunun suçun işlenmesindeki rolünü dikkate alır. Yardımcı kişilerin cezaları, işlenen suçun ciddiyetine ve suça katkı sağlama şekillerine göre belirlenir.

Örnek Yargıtay Kararı:
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 2013/12924 Esas, 2014/12603 Karar sayılı kararında, bir kişiye yardım eden ağır suç suçlusu için cezanın ağırlaştırılmasına karar vermiştir. Yardımcı kişinin, silah temin etmesi ve suçluların kaçmasına yardım etmesi sebebiyle cinayet suçuna doğrudan katkı sağladığı belirlenmiş ve ağır cezalar verilmiştir.

Suça Yardım Etme ile İlgili Literatür Taraması:

1. Yardım Etmenin Hukuki Niteliği Üzerine Görüşler:

Yardım etme suçunun hukuki niteliği, ceza hukuku literatüründe geniş yer tutmaktadır. Yardımcıların cezalandırılması, yalnızca fiilin doğrudan katkı sağlama derecesine değil, suçluya olan yakınlığa ve suç işleme niyetine de bağlıdır.

Can, T. (2014), “Türk Ceza Kanunu’na Göre Suça Yardım Etme ve Cezai Sonuçları” adlı çalışmasında, suça yardım etmenin yardımcının fiiline olan bağımlılıkla değerlendirilmesi gerektiğini belirtir. Can, yardım eden kişinin suç işleyen kişiye ne derece bağımlı olduğunun cezalandırma noktasında etkili olacağını savunur.
Şahin, E. (2018), “Suçlara Yardım Etme Kavramı ve Cezalandırılması” adlı makalesinde, suça yardım etme konusunda cezaların belirlenmesinde suçun türü ve yardımın sağlanan ölçüsü üzerinde durur. Şahin, ceza hukuku pratiğinde, yardımı doğrudan sağlayan kişilere daha fazla ceza verildiğini, ancak pasif yardım sağlayanların daha hafif cezalarla cezalandırıldığını vurgular.

2. Suça Yardım Etme Suçunun Ceza Hukukunda Değerlendirilmesi:

Süleyman, K. (2017), “Suça Yardım Etmenin Ceza Hukukunda Değerlendirilmesi” başlıklı çalışmasında, yardım etme suçunun gerçekleştirilen eyleme göre nasıl cezalandırılması gerektiğini ele alır. Yardımcıların ne kadar katkıda bulunduğu ve suçun işlenmesinde ne kadar etkili olduğu cezaların belirlenmesinde önemli bir faktördür. Süleyman’a göre, yardım etme suçu, suç işleyen kişiyle arasındaki yakınlığa göre cezalandırılır.

Sonuç:

Türk Ceza Kanunu, suça yardım etme suçunu cezalandırarak, suç işleyen kişilere katkıda bulunanların cezai sorumluluğunu belirler. Yardımın aktif ya da pasif olması, suçun ciddiyetine göre cezaların belirlenmesini etkiler. Ayrıca, akademik literatür, suça yardım etme suçlarının cezalandırılması konusunda önemli görüşler sunmakta ve uygulamada hangi faktörlerin cezai sonuçları etkilediğine dair yönlendirici bilgiler sağlamaktadır. Yardımcıların cezalandırılması, toplum düzeninin sağlanması ve suçların engellenmesi açısından önemlidir.